Met onze webinars en mastertalks proberen we mensen in het onderwijs en daarbuiten te prikkelen en enthousiast te maken voor het werken aan inclusiever onderwijs. Waarom is dit nu van belang, welke beweging is er in Nederland op gang gekomen en hoe zal dit de komende jaren naar verwachting lopen? Vanuit verschillende perspectieven zoals scholen, samenwerkingsverbanden, beleid en wetenschap belichten we hoe inclusief onderwijs gestalte krijgt of kan krijgen.
We laten zien hoe met creativiteit, doorzetting en interne en externe samenwerking kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften hun schoolloopbaan in het reguliere basisonderwijs en voortgezet onderwijs kunnen volgen. We maken kennis met scholen, ouders en leerlingen in Landgraaf en Goes. Ouders die hun kinderen bij voorkeur in het regulier onderwijs zien opgroeien en schoolteams die maatwerk leveren.
In deze film praten twee schoolleiders, een coördinator vso, een docent lichamelijke opvoeding en een leraarondersteuner over verschillende aspecten van inclusieve(re) nieuwbouw, verbouw en andere aanpassingen van hun schoolgebouw in het regulier en speciaal onderwijs en wat dat voor hun dagelijkse werkpraktijk betekent. Rijksbouwmeester Francesco Veenstra, met wie het platform NIO samenwerkt in het 'Leerlab inclusieve onderwijshuisvesting' van het Nationale Groeifonds, schetst zijn toekomstvisie op het gebruik van gebouwen in de schoolomgeving.
Deze inspirerende webinar wordt verzorgd door SWV Driegang, een samenwerkingsverband in het primair onderwijs dat ver gevorderd is in het implementeren van inclusief onderwijs. De gesprekken staan geheel in het teken van hun werkdefinitie. Met behulp van deze definitie kan het samenwerkingsverband met korte samenwerkingslijnen leerkrachten en leerlingen (en ouders) op school met expertise en middelen ondersteunen.
De werkdefinitie wordt uitgebreid toegelicht en telt vier pijlers: 'Welkom', 'Effectief systeem dat uitgaat van verschillen', 'Vaardigheden' en 'Middelen en expertise'.
Gespreksdeelnemers
Herbert Schaap - MT-lid SWV Driegang | Henric Bezemer - directeur-bestuurder SWV Driegang | Wico Blokland - directeur School met de Bijbel in Noordeloos | Marlies van der Burg - directeur De Morgenster in Sleeuwijk | Dineke Mewe, Herma Sterk en Marije Verberk - ambulant begeleider/specialist SWV Driegang
In 2023 kreeg in Vlaanderen een onafhankelijke commissie de opdracht om een advies op te stellen voor de ontwikkeling richting inclusief onderwijs. Daarbij was er expliciet aandacht voor de rol van zowel het gewoon als het buitengewoon (in Nederland: speciaal) onderwijs in een toekomstgericht systeem. In 2024 werd het advies afgerond en gepresenteerd. In het advies zijn acht hoofdaanbevelingen of krachtlijnen geformuleerd.
In dit webinar spreken de deelnemers over de uitdagingen die het Vlaamse onderwijs staan te wachten.
Gespreksdeelnemers
Luc Perdieus - algemeen directeur Hart voor Handicap | Klaas Maenhout - redacteur en onderwijsspecialist De Standaard | Elke Struyf - voorzitter Commissie inclusief onderwijs, hoogleraar Universiteit van Antwerpen | Beno Schraepen - docent en onderzoeker, AP Hogeschool Antwerpen | Karine Stes - directeur Leerexpert Meander, Antwerpen | Davy Mellemans - algemeen directeur Onderwijscluster Campus Max, Tessenderlo-Ham | Mieke Quirijnen - directeur Leersteuncentrum Kempen, Geel
In veel regio's wordt hard gewerkt aan inclusiever onderwijs. In Sint-Oedenrode (Noord-Brabant) werken zeven basisscholen, kinderopvangvoorzieningen, jeugdzorg en de gemeente intensief samen. Vroegsignalering en extra ondersteuning op school en in de opvang leiden tot minder doorverwijzingen naar speciaal onderwijs en speciale opvang.
We gaan in gesprek met betrokkenen uit de praktijk en de gemeente over hun aanpak en bevindingen, welke kansen zij zien voor de verdere ontwikkeling en welke horden je moet nemen om dichterbij het doel te komen. Hoe kan je optimaal samenwerken?
Deze opname is gemaakt in de Week van Inclusief Onderwijs in 2021.
Gespreksdeelnemers
Patty van der Kruis - directeur De Verbinding | Ingrid van den Biggelaar - directeur De Verbinding | Debbie Verschuuren - orthopedagoog/beleidsmedewerker inclusiever onderwijs SKOSO (vanaf 2022: Verdi) | Dewi-Jill van den Heuvel - vrijwilliger JongPIT | Otwin van Dijk - burgemeester Oude IJsselstreek/VNG | Coby van der Pas-van Nuland - wethouder Onderwijs gemeente Meierijstad | Menno Roozendaal - wethouder Jeugd gemeente Meierijstad | Paul Meessen - directeur-bestuurder scholengroep SKOSO | Paul Meenen - Tweede Kamerlid D66
Professor Dr. Mel Ainscow (University of Manchester) spreekt over de ontwikkeling van inclusief onderwijs sinds 1990, de Verklaring van Salamanca over 'special needs education' (1994), de rol van docenten en schoolleiders, en intercollegiale samenwerking op school.
[Engels gesproken. Helaas zonder ondertiteling]
Het doel van de mastertalk is om mensen te prikkelen en enthousiast te maken voor het werken aan inclusiever onderwijs. Waarom is dit nu van belang, welke beweging komt in Nederland op gang en hoe zal dit de komende jaren naar verwachting lopen? We willen betere resultaten voor álle kinderen, juist ook waar sprake is van achterstandsituaties, risico's en extra ondersteuningsbehoeften. Hoe blijven we niet hangen in weerstand maar bouwen we verder op goede voorbeelden en samenwerking met het speciaal onderwijs? Deze mastertalk gaat over spoorzoeken en stappen vooruit zetten.
"Heel veel professionalisering vindt op de werkplek plaats. Zo’n huisacademie is een mooie manier om de kennis die ontwikkeld wordt meer bij elkaar te brengen."
Over Dolf van Veen
Prof. drs. Dolf van Veen is orthopedagoog, hoofd Nederlands Centrum Onderwijs en Jeugdzorg (NCOJ), bijzonder hoogleraar en mede-oprichter van platform Naar Inclusiever onderwijs.
Wat je leert van dit gesprek
Inhoud van het gesprek
| minuut | onderwerp |
|---|---|
| 0-1 | Introductie van thema en expert |
| 1-4 | Nederland lange tijd gidsland voor speciaal onderwijs |
| 4-9 | Van speciaal en passend naar inclusief onderwijs: drie thema’s |
| 9-12 | De architectuur van een versterkte leeromgeving |
| 12-17 | Leren van bestaande praktijkvoorbeelden? |
| 17-20 | Over samenwerking en de focus op brede spectrum speciale onderwijszorg |
| 20-25 | Verschillende startposities en aanpakken van scholen |
| 25-30 | (Buitenlandse) ervaringen benutten: over de stip op de horizon en de wegen daarheen |
| 30-33 | Scholen inrichten voor alle leerlingen; goede voorbeelden bezoeken |
| 33-39 | De randvoorwaarden |
Langzamerhand klinkt ook in Nederland de roep om inclusiever onderwijs. Bij de evaluatie van passend onderwijs werd erover gesproken en de onderwijsraad publiceerde een advies. Het is belangrijk dat iedere organisatie hier goed over nadenkt en natuurlijk stappen gaat zetten. Basisschool De Kroevendonk werkt al ruim 20 jaar aan inclusiever onderwijs en inspireert andere organisaties om ook in beweging te komen.
"The journey of a thousand miles begins with one step."
Over Teun Dekker
Teun Dekker is directeur-bestuurder van de SPCO en SPCKO in Roosendaal. Velen kennen hem beter als directeur van De Kroevendonk, een inclusief denkend kindcentrum. Tevens is hij gastdocent bij hogescholen en als docent Leidinggeven aan een integraal kindcentrum verbonden aan Avans+. Samen met anderen heeft hij gewerkt aan het starten van de beweging naar inclusiever onderwijs.
Wat je leert van dit gesprek
Inhoud van het gesprek
| minuut | onderwerp |
|---|---|
| 0-2 | Introductie van thema en expert |
| 2-4 | De omslag naar inclusief onderwijs en mediërend leren |
| 4-7 | Hoe zit dat in onze maatschappij? |
| 7-9 | Vanuit mensvisie naar onderwijsvisie |
| 9-12 | Hoe ziet het eruit in de praktijk? |
| 12-20 | Gepassioneerde professionals als eenheid |
| 20-26 | Drie criteria om ‘samen naar school’ te kunnen |
| 26-31 | Aantrekkingskracht en idealen van de Kroevendonk |
| 30-35 | Openheid en communicatie |
| 35-39 | Hoe regel je inclusief onderwijs praktisch (en financieel)? |
| 39-44 | Leerplicht en recht op onderwijs |
| 44-47 | Aanbevelingen van Teun |
