900 Professionals, één missie: inclusiever onderwijs in beweging

Verslag: Eveline Verwater - Verus

Wat een indrukwekkende dag: meer dan 900 onderwijs- en zorgprofessionals kwamen 4 juni samen in het Spant in Bussum voor de lustrumeditie van de conferentie Naar Inclusiever Onderwijs. Een dag vol gedeelde verhalen, ontmoetingen en prikkelende gesprekken. Met 40 interactieve sessies en bijdragen van betrokken pioniers, doken we in de praktijk van vandaag én de belofte van morgen. Want inclusiever onderwijs is geen stip aan de horizon: het is nú in beweging.

De dag begon hoopvol met een openingswoord van Verus-voorzitter Mark Buck. Hij benadrukte dat de drijfveer voor inclusief onderwijs niet zit in systemen of structuren, maar in menselijkheid: "We zijn hier vandaag uit liefde. ‘Ik heb lief omdat ik liefheb.’ Dat staat haaks op de huidige manier van denken over onderwijs. Alles lijkt een transactie te worden: ik geef een goede les, jij levert een mooie prestatie. Maar onderwijs is niet transactioneel. Het is transformatief. Onderwijs verandert je leven. Onderwijs verandert jezelf."

Buck pleit voor een pedagogiek van liefde, waarin we niet naar cijfers kijken, maar naar gezichten: "Liefde is geen manier van organiseren, maar een manier van handelen. Het zet je in beweging. Het is een beweging: bij jezelf vandaan, naar de ander toe. Daarom is liefde het fundament van onderwijs."

Alle foto's: Ewouter Blokland

Barbara Janssens (OCW) en Frank de Wit (VOS/ABB)

Beleidsdialoog

Daarna volgde een inhoudelijk gesprek tussen Frank de Wit (directeur VOS/ABB) en Barbara Janssens (programmaleider Inclusief Onderwijs bij het ministerie van OCW). Zij spraken over de koers richting inclusiever onderwijs en de cruciale rol van leraren: "We willen dat kinderen samen in de buurt kunnen leren en dat leraren daar ondersteuning bij krijgen," aldus Janssens. "Hiervoor werken we samen met voorlopers in het onderwijs die ondanks obstakels toch mogelijkheden weten te creëren."
Janssens benoemde vijf centrale thema’s waar een groep van 68 experts momenteel aan werkt:

Mindset & inclusieve cultuur
Wetgeving
Inclusief toezicht
Ondersteuning in en om de school
Toerusting van de leraar

In oktober wordt het advies verwacht. Haar boodschap aan onderwijsprofessionals was helder: "Ik heb ontzettend veel waardering voor hoe hard er wordt gewerkt, ook al is het soms tegen de wind in fietsen. In sommige klassen heeft een derde van de kinderen extra ondersteuning nodig. Dat is veel, maar de leerkrachten doen het wél. Laat dus ook van je horen. Geef goed aan wat je nodig hebt aan toerusting."

De kracht van verbinding

Dolf van Veen (NCOJ) blikte terug op de ontwikkeling van de stichting Platform Naar Inclusiever Onderwijs. Wat ooit klein begon met VOS/ABB en Verus is inmiddels uitgegroeid tot een brede beweging: "We zijn van 40 naar zo’n 500 scholen gegroeid die actief werken aan inclusiever onderwijs. Maar dit in het DNA van Nederland krijgen, dát is de echte uitdaging. Daarvoor moeten jeugdzorg en GGD dichter op het regulier onderwijs komen."

Tegelijkertijd waarschuwde Van Veen voor het creëren van nieuwe scheidslijnen: "We moeten oppassen dat we niet in ons enthousiasme nieuwe hokjes creëren. Dit is geen wedstrijd tussen speciaal en regulier onderwijs. Dit is een wedstrijd die we samen spelen."

Inclusiviteit door de lens van kunst

Een onverwachte, maar zeer inspirerende invalshoek kwam van choreograaf Adriaan Luteijn (Introdans), die sprak met Guillermo Holman, voorzitter van ONSwv. Luteijn werkt bewust met dansers die afwijken van het klassieke balletbeeld en laat zien wat inclusie in de praktijk kan betekenen: "Alle dansers hebben hierbij eigenaarschap. Ze verleggen hun grenzen en mogen hun ding doen. Dat maakt hen gelukkig en draagt bij aan gelijkwaardigheid. We moeten niet focussen op wat niet kan, maar op wat wél kan."

Lees en bekijk meer van Adriaan Luteijn

Samen sterker inclusief

De conferentie opent 'traditiegetrouw' met een korte documentaire van het platform NIO. Daarin laten we zien hoe met creativiteit, doorzetting en interne en externe samenwerking kinderen en jongeren met extra ondersteuningsbehoeften hun schoolloopbaan in het reguliere basisonderwijs en voortgezet onderwijs kunnen volgen.

Bekijk de documentaire

Landelijk informatiepunt: praktische hulp voor scholen en samenwerkingsverbanden

Tijdens de conferentie werd ook het Informatiepunt Inclusief Onderwijs van de stichting Platform Naar Inclusiever Onderwijs onder de aandacht gebracht. Via informatiepunt-inclusiefonderwijs.nl vinden scholen, professionals en beleidsmakers praktische tools, best practices en onderzoek ter ondersteuning van hun inclusieve praktijk.

Bekijk hieronder sfeerimpressies van de conferentie Naar Inclusiever Onderwijs

Adriaan Luteijn - choreograaf Introdans

Adriaan Luteijn heeft de Cultuurfonds Gelderland Cultuurprijs 2025 ontvangen voor zijn baanbrekende werk met Introdans. Als choreograaf en Artistiek Initiator Interactie & Inclusie van Introdans plaatst Luteijn diversiteit en toegankelijkheid centraal in zijn werk. Zijn vernieuwende werkwijze laat zien hoe dans mensen kan verbinden en nieuwe perspectieven kan bieden – niet alleen in Gelderland, maar ook nationaal en internationaal. Roel Voorintholt, artistiek directeur Introdans: “Wat zo bijzonder is aan zijn benadering, is dat hij niet kijkt naar wat mensen niet kunnen of waar hun beperkingen liggen, maar juist naar wat ze wél in hun mars hebben. Dit levert keer op keer ontroerende pareltjes op.”

Over Introdans

Al meer dan 50 jaar enthousiasmeert Introdans zoveel mogelijk mensen voor de danskunst: met hart, ziel en heel veel vakmanschap. Het Arnhemse gezelschap staat voor toonaangevend danserfgoed, hedendaagse klassiekers voor de jeugd, interactieprojecten en nieuw werk van jonge(re) makers. Als reizend repertoiregezelschap zijn ze niet alleen invloedrijk in de regio, maar ook op (inter)nationaal niveau. Met een energieke en dynamische danstaal spreken ze een breed publiek aan.

Adriaan Luteijn over zijn werk en focus op inclusie

In dit interview vertelt Adriaan Luteijn wat hem beweegt en laat hij verschillende projecten zien.