Verzameling en -verspreiding van kennis over inclusief onderwijs is een van onze hoofdthema's. Het betreft zowel bruikbare inzichten en leerervaringen uit Nederland en het buitenland als inzichten uit inclusieve praktijken in scholen en samenwerkingsverbanden. Voorbeelden hiervan zijn de toolkit inclusief onderwijs voor scholen en samenwerkingsverbanden, de publicatiereeks over inclusief onderwijs in samenwerking met Acco, webinars en onderzoek.
We volgen de ontwikkeling van inclusief onderwijs in het binnen- en buitenland op de voet, met name op het gebied van de dagelijkse onderwijspraktijk. We hebben een overzicht van inclusieve(re) scholen in Nederland (in beschrijvende zin en op de kaart), we presenteren praktijkbeschrijvingen van inclusieve(re) scholen en samenwerkingsverbanden, en we laten in interviews, animaties en korte films zien wat er zoal op het gebied van inclusief onderwijs in Nederland en het buitenland gebeurt, zou moeten gebeuren en wat mogelijk is.
Voor veel inclusieve scholen die op eigen kracht en vaak niet of niet structureel op substantiële ondersteuning vanuit het gespecialiseerd onderwijs en/of de (jeugd)zorg konden rekenen, was professionalisering een belangrijke en vaak enige mogelijkheid om te werken aan zorgverbreding en goed onderwijs voor alle leerlingen, door het verbeteren van de instructiekwaliteit, voor meer en betere expertise en samenwerking in het team enz.
Scholen die werken aan inclusiever onderwijs hebben behoefte aan specifieke expertises om álle leerlingen goed onderwijs te geven. Expertise kan op de school aanwezig zijn of extern ingevoegd worden, bijvoorbeeld vanuit het eigen schoolbestuur, samenwerkingsverband, gespecialiseerd onderwijs en/of andere expertisecentra.
In het kader van de beleidsregel 'Experimenten samenwerking regulier-speciaal onderwijs' is er door scholen en schoolbesturen gewerkt in experimenten die een intensievere samenwerking/integratie tussen het regulier en gespecialiseerd onderwijs nastreven. De vraag werpt zich op in hoeverre deze beleidsregel bijdraagt aan de realisering van inclusiever onderwijs in een complex onderwijslandschap.
In 2035 moet het onderwijsstelsel inclusiever zijn. De urgentie om inclusievere schoolgebouwen te realiseren is dus hoog. Er is nog weinig vastgelegd over wat inclusief onderwijs vraagt van schoolgebouwen.
Rondom inclusief onderwijs bestaan veel hardnekkige misverstanden. Volgens recente onderzoeken, zoals de handleiding van de Education Endowment Foundation, zijn de sterkste mythes te verdelen in misvattingen over de doelgroep, de rol van de leraar en de impact op de klas. Wij hebben er enkele op een rijtje gezet.
In oktober 2026 start weer de Leergang Leiderschap voor Inclusiever Onderwijs van AVS. In deze leergang leer je hoe je jouw eigen school kunt omvormen tot een inclusieve leeromgeving. Maar haast je, er zijn nog enkele plaatsen vrij.
Ascenda (voorheen Schoolleidersregister PO) nodigt directeuren uit deel te nemen aan de kenniskring voor schoolleiders ‘Thuisnabij, inclusief onderwijs’ om vorm en inhoud te geven aan een thuisnabije en inclusieve onderwijs-leeromgeving voor alle leerlingen.
Altijd al eens rustig willen praten met collega's in een inclusieve onderwijssetting? Neem dan deel aan een werkbezoek en ervaar hoe inclusiever onderwijs wordt vormgegeven.
Leerlingen met extra ondersteuningsbehoeften hebben de sterkste behoefte aan uitstekend onderwijs en hebben recht op voorzieningen die hun prestaties en plezier op school ondersteunen. Dit rapport geeft vijf 'evidence-based' aanbevelingen voor scholen en leraren om leerlingen met SEND te ondersteunen.
Het is belangrijk dat het onderwijsveld en samenwerkingspartners over goede informatie over de implementatie van inclusief onderwijs beschikken. Het platform NIO en Uitgeverij Acco ontwikkelen daarom een reeks over inclusief onderwijs. De startpublicatie van de Reeks Inclusief Onderwijs omvat elf hoofdstukken over belangrijke thema’s binnen de beweging naar inclusief onderwijs in Nederland en Vlaanderen.
Er komen steeds meer verschillen de school binnen. Leerlingen en medewerkers met fundamenteel andere culturele, religieuze en politieke achtergronden moeten er met elkaar uitkomen.
Daarnaast vragen steeds meer jongeren om extra aandacht of ondersteuning, zoals de lhbtqi-groep, jongeren met neurodiverse problematiek (van hoogbegaafdheid tot autisme) of jongeren uit gezinnen met sociale of financiële uitdagingen. Dit boek geeft praktische handvatten om vorm te geven aan die diversiteit op een manier die recht doet aan individuen.
Op basis van 30 jaar betrokkenheid bij internationale ontwikkelings- en onderzoeksprojecten beschrijft de gerenommeerde onderzoeker Messiou een nieuwe manier van denken over inclusief onderwijs. Centraal in haar aanpak staat het creëren van nieuwe relaties tussen leraren en leerlingen, het stimuleren van dialoog om barrières te identificeren die sommige leerlingen ervaren, en het gezamenlijk ontwikkelen van oplossingen.
De Inspectie van het Onderwijs heeft een internationale toezichtscan uitgevoerd naar de manier waarop zes landen inclusief onderwijs ontwikkelen, vormgeven en daarop toezicht houden. Het doel van deze scan is om beleidsmakers in Nederland te inspireren die werken aan inclusief onderwijs of het toezicht daarop, binnen en buiten de inspectie.
In dit advies over inclusief onderwijs in Vlaanderen breekt de onderzoekscommissie een lans voor een inclusief onderwijssysteem dat een breed fundament voor een inclusieve samenleving legt. Dit rapport doet acht aanbevelingen om inclusief onderwijs te realiseren die ook voor de Nederlandse onderwijspraktijk interessant zijn.
Hoe kun je inclusief onderwijs aanbieden als de kinderen op jouw school een communicatief meervoudige beperking (CMB) of een beperking in horen én zien (doofblindheid) hebben? Deze publicatie bevat verhalen van leraren en andere onderwijsprofessionals die vertellen hoe zij in de praktijk inclusiviteit vormgeven in de scholen van Kentalis (cluster 2) in het basisonderwijs en voortgezet onderwijs.
In negen portretten van samenwerkingsverbanden worden voortgang, opbrengsten en stappen vooruit voor inclusiever onderwijs beschreven.
Het actief volgen van deze regio’s levert een beeld op van belemmerende en bevorderende factoren en (werkzame) strategieën om voortgang en (betere) resultaten te boeken voor leerlingen.
Deze rapportage gaat over inclusieve kinderopvang in Vlaanderen waar op veel plaatsen kinderen met extra ondersteuningsbehoeften al een plek in de reguliere kinderopvang hebben. Deze publicatie is bedoeld om de reflectie over inclusieve kinderopvang te voeden en concrete handvatten en tips aan te bieden.
Hoe werk je in kleine stappen toe naar de inclusie van leerlingen met intensieve en complexe ondersteuningsbehoeften? Deze centrale vraag wordt beantwoord en de bespoken onderwerpen, zoals competenties van de inclusieve leraar, differentiatie en samenwerking, leggen daar een belangrijke basis voor.
Wat zijn de hoekstenen van klassenmanagement, hoe creëer je een veilig leerklimaat in je klas en waarin verschilt klassenmanagement per schooltype zijn vragen die in deze publicatie worden beantwoord. Onderbouwd met onderzoek en boordevol praktische tips.
Uit onze eigen praktijk van ondersteuning van scholen, samenwerkingsverbanden en gemeenten bereiken ons uiteenlopende vragen over inclusief onderwijs. Wij beantwoorden ze graag.
Onze gereedschapskist inclusief onderwijs biedt informatie, inspiratie, materialen en hulpmiddelen om te werken aan inclusiever onderwijs. Van materiaal voor dagelijks gebruik in de klas en hulpmiddelen voor visieontwikkeling tot informatie over bestuurlijke randvoorwaarden voor scholen en samenwerkingsverbanden, je kunt hier heel uiteenlopende gereedschappen vinden om te bouwen aan inclusief onderwijs.
Het is evident dat inclusief onderwijs op de scholen moet worden waargemaakt, maar samenwerkingsverbanden (en daarmee schoolbesturen) kunnen hier een belangrijke motiverende en ondersteunende rol in spelen.
Het platform NIO is een samenwerkingsinitiatief van de scholenkoepels Verus en VOS/ABB, het NCOJ en de vereniging van samenwerkingsverbanden ONSwv.
Heb je een vraag over inclusief onderwijs, neem dan contact met ons op. Je kunt ook (eerst) de veelgestelde vragen raadplegen.